Các Thế Sát Cục Cờ Tướng Kinh Điển: 14 Đòn Chiếu Hết Phải Thuộc

Chiếu hết là đích đến của mọi ván cờ, và phần lớn các đòn chiếu hết đều lặp lại theo những mẫu hình quen thuộc. Người xưa đặt tên cho từng mẫu: Mã Ngọa Tào, Trùng Pháo, Thiết Môn Thuyên… Học thuộc các thế sát cục cờ tướng này giúp bạn nhận ra cơ hội thắng trong ván thật nhanh hơn rất nhiều, vì mắt đã quen với hình dạng của chúng.

Dưới đây là 14 thế sát kinh điển, mỗi thế có link tới bài học với bàn cờ đi từng nước trên Học Cờ Tướng.

Nhóm đòn sát dùng Mã

1. Mã Ngọa Tào

Mã nhảy vào điểm sát góc cung đối phương (thường trên lộ 3 hoặc lộ 7, cách hàng đáy một hàng), vừa chiếu Tướng vừa khống chế đường thoát. Kết hợp với Xe hoặc Pháo, đây là một trong những đòn sát phổ biến nhất. Bấm "Tiến" để xem:

Vị trí Ngọa Tào được coi là chỗ đứng tốt nhất của Mã khi tấn công — xem thêm Thuật Dùng Mã Mạnh Nhất — Mã Ngọa Tào.

2. Quải Giác Mã

Mã chiếu từ góc cung, thường phối hợp với Xe tiến trước, Pháo đứng sau tạo thế khép kín — xem ví dụ.

3. Song Mã Ẩm Tuyền

Hai Mã phối hợp áp sát cung, một Mã khống chế đường đi của Tướng, Mã kia vào chiếu hết. Hai quân nhẹ mà vẫn tạo được đòn sát gọn gàng — xem ví dụ.

4. Cao Điều Mã (Trắc Diện Hổ)

Mã đứng cao, chiếu từ phía sườn cung, thường kết hợp Xe hoặc Tốt — xem ví dụ.

Nhóm đòn sát dùng Pháo

5. Trùng Pháo

Hai Pháo xếp cùng một đường hướng về Tướng: Pháo trước làm ngòi cho Pháo sau chiếu. Đặt quân chặn giữa Pháo trước và Tướng không cứu được, vì quân chặn lại thành ngòi cho chính Pháo trước chiếu tiếp.

6. Thiên Địa Pháo

Một Pháo khống chế trung lộ (Thiên), một Pháo đánh từ hàng đáy (Địa), tạo hai hướng uy hiếp mà Tướng không né được cả hai — xem ví dụ.

7. Muộn Cung Sát

Tướng bị chính Sĩ của mình chặn mất đường thoát ("ngạt cung"), Pháo chỉ cần dùng Sĩ làm ngòi chiếu là hết — xem ví dụ.

8. Thiết Môn Thuyên

"Then cửa sắt": Pháo (hoặc Tướng nhà) khóa trung lộ, Xe đánh vào cạnh Tướng đối phương. Tướng bị kẹp giữa, không còn đường chạy — xem ví dụ.

Nhóm đòn sát dùng Xe

9. Song Xe Thác

Hai Xe thay nhau chiếu theo hàng ngang, mỗi lần chiếu đẩy Tướng lùi một bước, đến khi Tướng hết chỗ chạy — xem ví dụ. Đây là lý do có câu "Khuyết Sĩ sợ Song Xe".

10. Đại Đảm Xuyên Tâm

"Gan lớn đâm vào tim": Xe dũng cảm lao vào giữa cung (thường thí Xe ăn Sĩ), mở toang hàng phòng thủ để quân khác kết liễu — xem ví dụ.

11. Xe Pháo Rút Sát

Xe và Pháo cùng một đường; Xe rút ra để Pháo chiếu (chiếu rút), rồi Xe quay lại ăn quân hoặc chiếu tiếp — xem ví dụ.

12. Hải Để Lao Nguyệt

"Vớt trăng đáy biển": Xe Pháo phối hợp đánh từ hàng đáy, phía sau lưng Tướng đối phương — xem ví dụ.

Đòn sát dùng Tướng và Tốt

13. Bạch Liễm Tướng (Tướng lộ diện)

Luật cấm hai Tướng đối mặt biến Tướng nhà thành "quân tấn công": Tướng đứng cùng cột với Tướng đối phương, khiến Tướng đối phương không được bước sang cột đó. Chỉ cần một quân nữa chiếu là hết.

14. Nhị Quỷ Gõ Cửa

Hai Tốt kiên nhẫn tiến sát hai bên cung, khóa chặt Tướng; trong tàn cuộc, hai Tốt cao phối hợp có thể tự chiếu hết — xem ví dụ.

Cách học thuộc các thế sát cục

• Học theo đội hình quân. Chương trình Sát Pháp Thực Dụng — 13 Đội Hình chia sát pháp theo 13 cặp quân (Song Xe Pháo, Xe Mã Chốt, Mã Song Pháo…), mỗi đội hình 5 thế ngắn. Đây là cách dễ nhất cho người mới.
• Học theo tên đòn. Tượng Kỳ Kinh Điển Sát Pháp Đại Toàn có hơn 400 ví dụ, sắp theo từng đòn sát ở trên và các loại hình tàn cuộc định thức. Bắt đầu từ lời nói đầu.
• Tự giải trước khi xem. Ở mỗi bài, trước khi bấm Tiến, tự tìm nước chiếu. Sai cũng không sao, quan trọng là đã tự nghĩ.
• Luyện phản xạ. Vào luyện Sát nhanh (chiếu hết trong 1–2 nước), thử thách 60 giây hoặc luyện theo chủ đề đòn Mã, đòn Pháo, Song Xe.
• Ôn bằng bài kiểm tra. Bộ 100 bài tự luyện trộn lẫn các đòn, buộc bạn tự nhận ra loại sát cục.

Muốn biết cách dẫn ván cờ tới những thế sát này, đọc nguyên tắc trung cuộc. Để rèn đều đặn, xem cách giải thế cờ mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Sát cục trong cờ tướng là gì?

Sát cục là thế cờ dẫn tới chiếu hết Tướng đối phương. Các mẫu sát cục kinh điển có tên riêng như Mã Ngọa Tào, Trùng Pháo, Song Xe Thác, được kỳ thủ học thuộc để nhận ra nhanh trong ván thật.

Thế sát nào người mới nên học đầu tiên?

Nên bắt đầu với Song Xe Thác, Trùng Pháo và Mã Ngọa Tào vì hình dạng rõ ràng, gặp nhiều trong ván thật. Sau đó học Bạch Liễm Tướng (dùng luật đối mặt Tướng) và Thiết Môn Thuyên.

Mã Ngọa Tào là gì?

Mã Ngọa Tào là thế Mã nhảy vào điểm sát góc cung đối phương, chiếu Tướng và khống chế đường thoát. Kết hợp với Xe hoặc Pháo, đây là một trong những đòn chiếu hết hiệu quả nhất của quân Mã.

Có bao nhiêu thế sát cục trong cờ tướng?

Không có con số cố định. Các sách kinh điển thường hệ thống khoảng vài chục đòn sát có tên riêng, mỗi đòn lại có nhiều biến thể. Chương trình Sát Pháp Đại Toàn trên web có hơn 400 ví dụ.