Chương 3 · Ngụ Thủ Vu Công — Lấy Thủ Làm Công

Tư tưởng

Ngụ thủ vu công (lấy thủ làm công) và ngụ công vu thủ (lấy công làm thủ) là hai khái niệm đối xứng. Ngụ thủ vu công là tư tưởng chiến lược của bên đang bị khống chế: mục đích là thoát khỏi thế bị kìm, hóa giải thế công của đối phương — một kiểu phòng thủ tích cực. Thay vì co cụm, bên thủ chủ động tung đòn để đối phương phải lo giữ nhà.

Ví dụ

Sau 21 hiệp, hai bên đan xen nhau. Đỏ hơn hai Tốt, lại đang dọa nước Mã 7 tiến 5 bắt đôi. Đến lượt Đen đi. Diễn biến thực chiến:

1. Đen Pháo 7 tiến 4 — bay Pháo ăn Tốt, tương kế tựu kế, rất có đảm lược.
2. Đỏ Mã 5 thoái 7, Đen Pháo 7 tiến 1.
3. Đỏ Pháo 6 thoái 1, Đen Pháo 7 bình 3.
4. Đỏ Pháo 7 bình 2, Đen Pháo 3 tiến 2.
5. Đỏ Tướng 5 tiến 1, Đen Pháo 3 thoái 1.
6. Đỏ Tướng 5 thoái 1, Đen Pháo 3 bình 9.
7. Đỏ Pháo 2 bình 8, Đen Xe 1 bình 4.
8. Đỏ Xe 6 bình 1, Đen Xe 4 tiến 1 — hòa cờ.

Ở nước thứ hai, nếu Đỏ không lui Mã mà Mã 5 tiến 7, Đen có Pháo 7 bình 5; Đỏ lên Tượng 5 tiến 3 thì Đen Xe 1 bình 3, Pháo 7 bình 2, Mã 2 thoái 4 — Pháo Đen trầm đáy, trung lộ Đỏ trống rỗng, rất khó giữ. Còn nếu Đỏ chống Sĩ 4 tiến 5, Đen Xe 1 bình 3!, Pháo 7 bình 2, Mã 2 tiến 3, Tướng 5 bình 4, Pháo 2 tiến 7, Tướng 4 tiến 1, Pháo 2 thoái 1, Xe 6 tiến 1, Mã 3 thoái 5 — Đỏ cũng khó ứng phó.

Ghi chú: hình thế cờ của ví dụ này trong bản sách gốc bị in lệch so với lời giải, nên bài trình bày dạng diễn biến chữ thay vì bàn cờ tương tác.

Bài học

• Bên kém Tốt, kém thế vẫn có thể hóa nguy thành an nhờ phế quân và tấn công tích cực.
• Phản công đúng lúc buộc đối phương bỏ kế hoạch tấn công để lo phòng thủ.
• Trong thực chiến, kiểu "vây Ngụy cứu Triệu" — đánh vào chỗ hiểm của đối phương để giải vây cho mình — là cách thường gặp nhất để đạt mục đích ngụ thủ vu công.