Tinh Diệu Vận Quân — Tung Hoành Ngang Dọc — Ván Trịnh Duy Đồng Thắng Trịnh Nhất Hoằng

Năm đặc điểm của quân Xe

Nối tiếp năm đặc điểm của Mã đã học, bài này tìm ra năm đặc điểm quan trọng không kém của Xe. Thứ nhất là khả năng kiểm soát các tuyến đường — dù là tuyến tuần hà, kỵ hà hay tuyến Chốt, chỉ cần giao cho Xe đảm nhiệm là có thể yên tâm, nhất là khi đường ngang dọc đều thông thoáng, khống chế ngã tư sẽ đạt hiệu suất cao nhất, đúng như câu "một Xe mười quân sợ". Thứ hai là áp chế quân lực đối phương — một khi Xe đứng ở tuyến kỵ hà, chủ lực đối phương khó lòng tiến lên tự do. Thứ ba là yểm hộ quân lực bên mình, khống chế tốt các tuyến đường huyết mạch để quân nhà xông lên chém giết. Thứ tư là khả năng mưu thực lợi nhanh chóng — sau khi chiếm được tuyến Chốt đối phương, tốc độ quét sạch Chốt gần như không gì cản nổi. Cuối cùng, Xe còn có khả năng di chuyển thần tốc để phát hiện điểm yếu của đối phương, biến phát hiện ấy thành đòn tấn công ngay trong thời gian ngắn nhất.

Một nước xông Chốt tưởng nông nổi

Thế cờ minh hoạ từ một ván đấu thật cho thấy hai bên đang chơi theo lối bố cuộc tán thủ — không đi theo con đường chính thống quen thuộc. Trong tình huống thông thường, xông Chốt giữa khi cánh Xe Mã còn chưa xuất động bị xem là hơi nông nổi, dễ tạo ra hình trận bất ổn với nguy cơ ngầm. Nhưng ở đây, Đen chủ động chọn nước đi ấy với một tính toán rõ ràng phía sau: chờ đúng thời điểm Trắng xông Chốt đối ứng, Đen sẽ có ngay phản đòn bằng Mã.

Một nước bổ Sĩ ẩn chứa cả kế hoạch dài hơi

Ở phía đối diện, Trắng chọn bổ Sĩ trước khi xông Chốt — một quyết định khiến không ít người xem nhẹ, cho rằng bổ Sĩ tuỳ tiện thì sao gọi là dày công lên kế hoạch. Nhưng thực chất, đây chính là bước chuẩn bị mạch lạc: nếu vội xông Chốt ngay mà chưa bổ Sĩ, Trắng sẽ phải dè chừng đòn phản công bằng Mã của Đen. Chỉ khi đã chuẩn bị đầy đủ, nước xông Chốt tiếp theo mới thực sự phát huy tác dụng.

Bài học rút ra

Vận dụng quân cờ một cách tinh diệu — dù là Mã hay Xe — đều đòi hỏi nhìn xa hơn nước đi trước mắt. Một nước tưởng như nông nổi, hay một nước tưởng như tuỳ tiện, đều có thể ẩn chứa tính toán sâu xa phía sau, miễn là người chơi thực sự hiểu rõ mục đích của từng bước đi thay vì chỉ đánh giá nó theo vẻ ngoài.